YAŞAM

Aman Dikkat!...

Köşe adı: hukuk
Av. Özge AKIM RENKLİ
ozgeakim@gmail.com


AMAN DİKKAT!
ARTIK İSTEDİĞİM VERİYİ KAYDEDERİM, SAKLARIM, PAYLAŞIRIM DİYENE CEZAİ YAPTIRIM VAR.
Dijital döneme geçişle birlikte, bilgi ve iletişim teknolojilerinin değişimi ve gelişimi hız kazanmıştır. Bu durum “ kişisel veri” olarak adlandırılan kişilere ait bilgelerin kontrolsüz olarak elde edilmesi, kaydedilmesi ve paylaşılması imkânını kolaylaştırmış ve çeşitli mağduriyetlere sebep olmuştur. Dolayısıyla bu alanda hukuki düzenleme ihtiyacı doğarak hem kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması hem de uluslararası işbirliği ve ticaretin güven içinde sağlanması için Türkiye’nin ilk kişisel verilerin korunmasına ilişkin kanunu olan “6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu” 7 Nisan 2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kısaltılmışı KVKK olan Kanun’un 3’üncü maddesine göre kişisel veri; “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” , özel nitelikli kişisel veri ise Kanun’un 6’ıncı maddesine göre; “kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatını” içeren veriler olarak düzenlenmiştir. Bu Kanun’un yürürlüğe girmesi itibariyle yeni bir dönem başlamış, artık gerçek veya tüzel kişilerin yasal şartlar oluşmadığı takdirde keyfi olarak kişisel veri kaydetme, saklama ve paylaşması sınırlandırılmıştır. Kanuna aykırı davranan kişi ve kurumlara da caydırıcı nitelikte cezai ve idari yaptırımlar düzenlenmiştir. Kişisel veriler kanunda belirtilen hukuka uygunluk nedenleri dışında kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
Peki günlük hayatımızda en çok karşılaşabileceğimiz ihlaller nelerdir? Örneğin, iş başvurusunda kişinin ırksal ve etnik özellikleri hakkındaki sorular işin niteliği açısından önem teşkil etmediği takdirde işlenmesi yanı sıra sorulması bile aykırılık teşkil edecektir. Yanı sıra, adayın medeni hali, çocuk sahibi olup olmadığı, işin niteliği gereği önemli olması sebebiyle işverenin meşru yararı sınırında kabul edilebilirken, sevgilisinin sorgulanması veyahut boşanmış olup olmadığının sorgulanması konusunda hukuken geçerli bir yarar kabul edilemez. Ayrıca aday işe kabul edilmek için sorulan sorulara doğru cevap vermese dahi bu durumun hukuki bir sonuç doğurmayacağı doktrinde benimsenmiştir. Bir başka güncel örneğe geçecek olursak; günümüzde TC kimlik numarası her türlü veriye ulaşmada imkân sağlayan anahtar gibi olmuştur. Kişinin kimlik numarası ile abone olduğu dergiden, fatura bilgileri, eğitim bilgileri, kimlik bilgileri, banka bilgileri, tapu bilgileri, trafik bilgileri dahil çok sayıda kurumsal ve özel bilgilere ulaşım sağlanması mümkündür. Bu sebeple her başvuruda bu bilgileri paylaşmak güvenli değildir. Örneğin, iş başvuru formunda kişinin kimlik numarasının talep edilmesi doğru değildir. Ancak çalışanın işe girişinin onaylanmasından sonra bu verilerin talebi ve işlenmesi hukuka uygun kabul edilebilecektir. KVKK’da kişisel verilerin işlenmesine ilişkin genel ilkeler sayılmıştır. Bu ilkeler; hukuka ve dürüstlük kuralına uygun olması, doğru ve gerektiğinde güncel olması, belirli, açık ve meşru amaç için işlenmesi, amacın bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması, amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesidir.
Kişisel verilerin işlenmesi ve paylaşılması kişinin temel hak ve mahremiyetiyle doğrudan ilgilidir. Bu sebeple bu verileri kaydeder, işler veya paylaşırken dikkat edilmediği takdirde yüksek miktarda para cezalarının yanı sıra Türk Ceza Kanunu maddeleri gereğince hapis cezaları da söz konusu olabilecektir. Bu sebeple sonradan pişman olmamak adına şahıs ve şirketlerin gerekli özeni göstermeleri, uzman desteği almaları önem arz etmektedir.

Paylaş